صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )

مقدمه 93

الشواهد الربوبية في المناهج السلوكية ( مقدمه فارسى وحواشي سبزوارى )

ملا شمساى گيلانى يكى از شاگردان مهم مير داماد ، ملا شمساء گيلانى م . 1081 است كه در امر حدوث عالم و برخى از مسائل فلسفي سئوالاتى از معاصر تحرير خود ملا صدرا نموده است و خود نيز رساله‌يى در حدوث عالم تأليف كرده است . بر شرح جديد و قديم تجريد خواجه حاشية دارد و رساله‌يى نيز در اثبات واجب تأليف نموده است و رساله‌يى به فارسى در فلسفه و بيان أحوال موجودات ناتمام از أو ديده شده است و حواشي متفرقه بر مشكلات قبسات دارد . گويا ملا شمسا عالمى پر سفر بوده است ، وى به اغلب شهرها مسافرت نموده است . رساله‌يى بنام مسالك اليقين در مكتبهء استاذ علامه آقا ميرزا ابو الحسن قزوينى ديده‌ام كه در مشهد آن را بپايان رسانيده است . شمسا در روش فلسفي تابع مير داماد استاذ خود و درواقع تابع مكتب مير داماد بوده و از حكماى مشّا و اتباع شيخ رئيس بشمار ميرود و گاهى از روش اشراق پيروى كرده است . اين پيروى از روش اشراق بعد از شيخ اشراق در چندين مسألهء مهم فلسفي از جمله علم واجب رسميت يافت بنحويكه مير داماد نيز مانند فيلسوف بزرگى چون خواجهء طوسى تحت‌تأثير برخى از أفكار شيخ اشراقى قرار گرفت . ما در برخى از رسائل و كتب خود به اين معنى تصريح نموده و موارد تأثّر اغلب اتباع مشاء را از أفكار پر مغز و روشن و تحقيقى شيخ اشراقى نشان داده‌ايم از جمله مسألهء علم حق و ديگر عدم انحصار علم حضورى بذات فقط . انحصار شيخ علوم حضورى را در علم بذات و حصولى دانستن علم علت را بمعلول با آنكه معلول محاط و علت محيط بمعلول است خود امرى عجيب از شيخ رئيس « قده » است .